Het ruimtelijk beleid: planologie en bestemmingsplannen

Uw gemeente is verantwoordelijk voor het ruimtelijk beleid. In het bestemmingsplan van de gemeente is vastgelegd wat wel en niet mag in het buitengebied.
In de regel is er sprake van een agrarische functie. Dat betekent dat er een agrarisch bedrijf of agrarische activiteiten uitgeoefend mogen worden. Maar valt een boerderijwinkel nog wel onder deze definitie?
Vaak valt de verkoop eigen producten wel binnen de agrarische activiteiten van het bestemmingsplan, de verkoop van producten van derden valt onder nevenactiviteit of detailhandel in aanvulling op agrarische activiteiten. Hoe hier mee omgegaan wordt verschilt van gemeente tot gemeente: in sommige gevallen staat de gemeente het helemaal niet toe dat er producten aan de consument worden verkocht of dat er borden langs de weg worden gezet. In andere gevallen stimuleert de gemeente juist de ontwikkeling van complete boerderijwinkels met een uitgebreid productassortiment. Zo mogelijk wordt dit nog ondersteund door gemeentelijke bewegwijzering en toeristische routes.

Dat lijkt op willekeur, maar is dat ook zo? Om te beginnen is het goed om een aantal overwegingen van de gemeente in ogenschouw te nemen. Allereerst moet de gemeente meerdere belangen dienen, dus ook de belangen van de middenstand in de dorpen en steden. De middenstand heeft het vaak niet makkelijk, waardoor ze bang zijn voor (oneerlijke) concurrentie door boerderijwinkels. Verder is het voor de gemeente niet altijd makkelijk te controleren wat in de boerderijwinkels wordt verkocht. Zijn het eigen producten, producten van collega´s uit de buurt, streekproducten of misschien wel goedkope import uit het buitenland. En hoe voorkom je als gemeente dat allerlei branchevreemde activiteiten ontstaan, zoals de verkoop van souvenirs, kado´s of waspoeder en wc-papier. Straks groeit het uit tot een complete supermarkt op het platteland. En daar is het wegennet in het buitengebied niet op berekend of ontstaan opstoppingen door het gebrek aan voldoende parkeergelegenheid.

Aan de andere kant zien we dat boerderijwinkels juist een heel positief effect hebben op de aantrekkelijkheid en de leefbaarheid van het platteland. Boerderijwinkels verhogen de attractiewaarde van de streek en versterken het toerisme. Tevens wordt hierdoor de betrokkenheid van de burger met het platteland versterkt. In gebieden waar de middenstand uit de dorpen is verdwenen vervullen boerderijwinkels vaak een belangrijke functie voor de plaatselijke bevolking. Gemeentes die positief staan tegenover boerderijwinkels benadrukken dat zoveel mogelijk eigen producten verkocht moeten worden, aangevuld met andere lokale en streekproducten.

Wat kunt u zelf doen?
De manier waarop de gemeente de risico´s of juist de positieve aspecten van boerderijwinkels beoordeelt, bepaalt in belangrijke mate de ruimte die u als een agrarisch ondernemer krijgt om de winkel verder te ontwikkelen en te professionaliseren. En daar kunt u zelf best invloed op uitoefenen. Een aantal tips en suggesties:

  • Schakel uw plaatselijke LTO afdeling in en dring er bij hen op aan om zich hard te maken voor de ontwikkeling van boerderijwinkels. Voor LTO afdelingen is een notitie met de mogelijkheden om professionele boerderijverkoop op te nemen in het bestemmingsplan. Deze is verkrijgbaar bij LTO Noord, Margareth van Loenhout;
  • Stel u actief op binnen de gemeente en zoek samenwerking met andere ondernemers. Bijvoorbeeld door deel te nemen aan een plaatselijke ondernemersvereniging;
  • Bespreek uw plannen met gemeentelijke bestuurders en vraag bijvoorbeeld een wethouder om uw nieuwe winkel te openen;
  • Benadruk vooral de positieve aspecten van boerderijwinkels, laat zien dat uw winkel een positieve uitstraling op uw omgeving heeft ;
  • Sluit allianties met ondernemers uit de toeristische sector of sluit u aan bij een samenwerkingsverband van boerderijwinkels;
  • Maak inzichtelijk dat u vooral lokale en streekeigen producten in uw winkel verkoopt;
  • Zorg dat uw erf er verzorgd uitziet;
  • zorg voor professionele borden bij uw erf entree.